جۇڭگو ەكونوميكاسىنىڭ قۋاتى زور-مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى مىعىم
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-08-13 09:40:00


    ٴوز حابارىمىز: مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ماڭىزدى تىرەگى، باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ رەفورمانى تەرەڭدەتۋىنە جانە اقاۋسىز دامۋىنا ايىرىقشا ٴمان بەردى. ول بىلاي دەپ اتاپ كورسەتتى: «مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار مەملەكەتتىڭ جالپىلىق قۋاتىن زورايتىپ، حالىقتىڭ ورتاق مۇددەسىن قامتاماسىزداندىراتىن ماڭىزدى كۇش، ونى، ٴسوز جوق، باتىلدىقپەن كۇشەيتۋ كەرەك». مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردى الۋەتتەندىرۋدىڭ، ساپالاندىرۋدىڭ، ۇلعايتۋدىڭ ٴتۇبىرلى جولى--مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. بيىل جىل باسىنان بەرى، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنا كۇش سالىنىپ، ارالاس رەفورما جاساۋ، قايتا قۇرۋ، بىرىكتىرۋ رەفورمالارى ىلگەرلەتىلىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ ونىمدىلىگى بارىنشا جوعارىلاتىلىپ، ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ جاڭا قالىبىنا تىڭ قوزعاۋشى كۇش قوستى.


    بىلتىر باس شۋجي شي جينپيڭ يانتاي ۋانحۋا توبىن كوزدەن كەشىرگەندە: مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار، ٴسوز جوق، رەفورما جاساۋى كەرەك،-دەپ اتاپ كورسەتتى. شي جينپيڭ مىنالاردى باسا دارىپتەدى: مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار، ٴسوز جوق، رەفورما جاساۋى كەرەك، كەم-كەتىگىن ساقتاپ وتىرا بەرۋگە كەلمەيدى، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورما جاساۋى، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ رەفورماسى ٴساتتى بولۋى قاجەت، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار وسىزامانعى كاسىپورىندارعا اينالۋى كەرەك. كوپشىلىكتىڭ كۇش ۇستىنە كۇش قوسىپ، جىگەرلەنە العا ۇمتىلۋىن ٴۇمىت ەتەمىن.


    باس شۋجي شي جينپيڭ ايتقانداي، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردى كۇشەيتۋدىڭ، ۇلعايتۋدىڭ ٴتۇبىرلى جولى--رەفورما. وتكەن ايدىڭ 20-كۇنى گۋاڭجوۋعا ورنالاسقان وڭتۇستىك اۆياتسيا توبى گۋاڭدۇڭ ولكەسىنىڭ، گۋاڭجوۋ قالاسىنىڭ، شىنجىن قالاسىنىڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالىن ەنگىزىپ، جيىنى 30 ميلليارد يۋان قارجى توپتادى. وڭتۇستىك اۆياتسيا سەرىكتىگى دە ورتالىق پەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ سەلبەستىك ۇلگىسىن قولدانىپ، توپتىق جارنا ۇقىعىن كوپ نەگىزدەندىرۋ رەفورماسىن جۇرگىزگەن ورتالىق كاسىپورىنعا اينالدى.


    مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتى باقىلاۋ-باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ورىنباسار مەڭگەرۋشىسى ۋىڭ جيەمين بىلاي دەدى: وڭتۇستىك اۆياتسيا سەرىكتىگىنىڭ ورتالىق پەن جەرگىلىكتى ورىن سەلبەستىگى ارقىلى ورتالىق كاسىپورىن توبى جىگىندەگى جارنا ۇقىعىن كوپ نەگىزدەندىرۋ رەفورماسىندا تاعى ٴبىر قامال الىندى. ورتالىق كاسىپورىن توبى جىگىندەگى جارنا ۇقىعىنىڭ كوپ نەگىزدەنۋى مەملەكەت كاپيتالىنىڭ جەتەكشىلىگىندە مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ كاپيتالىن لايىقتى تۇردە قابىلداۋ بولىپ تابىلادى. بۇل ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ قۋاتىن ارتتىرۋدا، ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ باسقارۋ قۇرىلىمىن كەمەلدەندىرۋدە، شابىتتاندىرۋ مەحانيزمىنىڭ سەكىرمەلى دامۋىن جۇزەگە اسىرۋدا كورنەكتى ماڭىز الادى. كەلەسى قادامدا بۇل رەفورمانى ۇزدىكسىز، بەلسەندى، ورنىقتى ىلگەرىلەتەمىز.


    «جاڭا قامال الۋدى» تالاپ ەتۋدە شىعىس سولتۇستىك رايونداعى مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردى اتاپ ايتۋعا بولادى. تاياۋدا مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنا باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسىنىڭ 2 ـ رەتكى ماجىلىسىندە قاراۋ ارقىلى شىنياڭداعى مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ ٴتۇيىندى سالالارى مەن شەشۋشى بۋىندارداعى رەفورما ارناۋلى قىزمەتى شاڭحاي مەن شىنجىننىڭ وڭىرلىك مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار مەن مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ جالپىلىق رەفورما سىناعى رەسىمي باستالدى. جۇڭگو كاسىپورىندارى رەفورماسى مەن دامۋىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار باستىعى لي جين بىلاي دەدى: بۇل شىعىس سولتۇستىك جۇڭگونىڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنىڭ قارقىنىن تەزدەتەتىندىگىنەن دەرەك بەرەدى، سونداي-اق شىنياڭ مەن تۇتاس شىعىس سولتۇستىك ٴوڭىردىڭ تيپىن وزگەرتىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ جونىنەن العاندا، عىلىم-تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋ كۇشتى قوزعاۋشى كۇشى بولادى.


    مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ كوبى مەملەكەتتىڭ حاۋىپسىزدىگىنە، ەكونوميكانىڭ جان تامىرىنا جانە حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى شەشۋشى سالالاردا نەمەسە ماڭىزدى سالالارعا قاتىستى، قيان-كەسكى حالىقارالىق باسەكەدە ىرىقتى ورىنعا يە بولۋ، ەلىمىزدىڭ جالپىلىق قۋاتىن جوعارىلاتۋ ٴۇشىن، ٴبىر توپ كۇشتى ٴارى ساپالى ٴارى ٴىرى مەملەكەت مەنشىگىندەگى ٴىرى كاسىپورىندار، ٴىرى توپتار بولۋ كەرەك. باس شۋجي شي جينپيڭ باسا دارىپتەگەندەي، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار، ٴسوز جوق، ومىرشەڭدىك كۇشتى، ىقپال كۇشتى، حاۋىپ-قاتەرگە توتەپ بەرۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتىڭ قۇنىن ساقتاپ، قۇنىن ارتتىرۋى كەرەك.


    بيىل جىل باسىنان بەرى، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسى كوپ سالادا ارت ـ ارتىنان تەبىندى جۇرىلدى. جىل باسىندا «ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ ەڭبەكاقى جالپى سوماسىن باسقارۋ ٴادىسى» رەسمي جاريالاندى؛ 4-ايدا مەملەكەتتىك كەڭەس «مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالمەن شارۋاشىلىق جۇرگىزۋگە ۇقىق بەرۋ ٴتۇزىلىس جوباسىن» باسىپ تاراتتى، ەكى ايدان كەيىن مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتى باقىلاۋ-باسقارۋ كوميتەتى تاعى دا «مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتى باقىلاۋ-باسقارۋ كوميتەتى ۇقىق بەرۋ تىزىمدىگىنىڭ (2019-جىلعى باسىلىمىن) » باسىپ تاراتتى. جۇڭگو كاسىپورىن رەفورماسى مەن دامۋىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار باستىعى لي جين بىلاي دەپ قارادى: وسى ٴبىر قىدىرۋ ارەكەتتەر مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىنىڭ تىڭ ساتىعا قادام تاستاعانىن اڭعارتادى. الدىڭعى جارتى جىلداعى تەز قارقىنمەن جەبەۋدىڭ ارقاسىندا ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ قايتا ۇيىمداستىرىلۋى، بىرىكتىرىلۋى جارىققا شىقتى. 6-ايدا، جۇڭگو باۋ-ۋ بولات-تەمىر توبى قايتا قۇرىلدى؛ 7-ايدا، «وڭتۇستىك كەمە» جۇڭگو كەمە ونەركاسىپ توبى مەن «سولتۇستىك كەمە» جۇڭگو كەمە اۋىر ونەركاسىپ توبى شەكتى سەرىكتىگىنىڭ قاراماعىنداعى كوپتەگەن بازارعا شىعارىلعان سەرىكتىكتەر ستراتەگيالىق قايتا قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. جۇڭگو باۋلي توبى شەكتى سەرىكتىگى مەن جۇڭ سى توبى شەكتى سەرىكتىگى ٴبىر اپتا ىشىندە قايتا قۇرىلدى. ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ قايتا قۇرۋ، بىرىكتىرۋ ورلەۋى تاعى دا كوتەرىلدى. مەملەكەتتىك كەڭەس مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتى باقىلاۋ-باسقارۋ كوميتەتىنىڭ باس حاتشىسى، اقپارات مالىمدەمەشىسى پىڭ حۋاگاڭ بىلاي دەدى: كەزەكتە، ەلىمىز ٴبىر جاعىنان، قايتا قۇرۋدى ىلگەرىلەتتى، ەندى ٴبىر جاعىنان، جابدىق جاساۋ، كەمە، حيميا ونەركاسىبى سياقتى سالالارداعى كاسىپورىنداردى ستراتەگيالىق قايتا قۇرۋدى بەلسەنە زەرتتەپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاپيتالدىڭ ورنالاسۋىن ۇزدىكسىز ساپالاندىرىپ، ەلەكتر، ٴتۇستى مەتال، بولات-تەمىر، تەڭىز ونەركاسىبى جابدىقتارى، ورتانى قورعاۋ سياقتى سالالارداعى ارنايىلانعان بىرىكتىرۋدى ىلگەرىلەتتى.


    پارتيا 18-قۇرىلتايىنان بەرى، ەلىمىزدىڭ مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسىندا كەزەڭدىك تابىس قولعا كەلدى، رەفورمانىڭ پايداسى بىرتىندەپ كورىلىپ، ونىمدىلىگى كۇن سايىن كورنەكتىلەندى. ساندى مالىمەتتە كورسەتىلۋىنشە، بيىل 1-ايدان 6-ايعا دەيىن، ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ تيجارات كىرىسى 14 تريلليون 500 ميلليارد يۋان بولىپ، وتكەن جىلدىڭ ۇقساس مەزگىلىندەگىدەن %5.9 ارتقان؛ ناق پايداسى 703 ميلليارد 770 ميلليون يۋان بولىپ، وتكەن جىلدىڭ ۇقساس مەزگىلىندەگىدەن %8.6 ارتقان. اسىرەسە، بيىل 6-ايدا ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ ناق پايداسى 158 ميلليارد 490 ميلليون يۋان، جالپى پايداسى 211 ميلليارد 780 ميلليون يۋان بولىپ، ورتالىق كاسىپورىندارىنىڭ تاريحتاعى ەڭ تاماشا ورەسى جاراتىلدى.