مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعىن قورعاپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگىن جەبەيىك _ _ شەتەلدەگى مامان ـ وقىمىستىلار «جاڭا داۋىردەگى جۇڭگونىڭ مەملەكەت قورعانىسى» اتتى اق تىستى كىتابىنا بەلسەندى باعا بەردى
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى |جاۋاپتى رەداكتور: | جاڭالانعان ۋاقىت:2019-07-27 15:25:00

 

    جۇڭگو ۇكىمەتى وسى ايدىڭ 24-كۇنى « جاڭا داۋىردەگى جۇڭگونىڭ مەملەكەت قورعانىسى » اتتى اق تىستى كىتابىن جاريالادى. بۇل پارتيانىڭ 18-قۇرىلتايىنان بەرى جاريالانعان تۇڭعىش جالپىلىق سيپاتتى مەملەكەت قورعانىسى اق تىستى كىتابى. شەتەلدەگى مامان، وقىمىستىلار بىلاي دەدى: اق تىستى كىتاپتا جاڭا داۋىردەگى جۇڭگونىڭ مەملەكەت قورعانىسى ساياساتىنىڭ قورعانۋ سيپاتى بايىمدالىپ، جۇڭگو ارمياسىنىڭ مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعىن باتىل قورعاۋ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ بەيبىتشىلىگى مەن ورنىقتىلىعىن جەبەۋ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋعا بەلسەنە قىزمەت وتەۋ بەكىمى مەن ماڭىزدى ٴمانى ايگىلەندى.


    رەسەي جوعارى دارەجەلى ەكونوميكا ينستيتۋتىنىڭ حالىقارالىق ساياسي، ەكونوميكا ماسەلەسى مامانى ۆاسيلي كاشين بىلاي دەدى: جۇڭگو اق تىستى كىتابىندا «زورەكەرلىككە، سىڭار جاقتىلىققا، قوس ولشەمگە قارسى تۇرۋ كەرەك دەگەندى اتاپ ايتتى». قازىر باتىستاعى ٴىشىنارا ەلدەر جۇڭگونى مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا اۋىزدىقتاپ وتىر، جۇڭگو ۇكىمەتى باسا بيلەۋشى ەلدەردىڭ جۇڭگوعا قاراتقان ستراتەگيالىق ىقپالىن شەكتەيدى. وسىنداي جاعدايدا جۇڭگونىڭ قولدانعان ٴبىرقىدىرۋ حالىقارالىق اسكەري ىستەرى، ساياسي ماسەلەلەر جونىندەگى كوزقاراسى ۇيلەسىمدى دەۋگە بولدى. اق تىستى كىتاپتا بىلاي دەپ اتاپ كورسەتىلگەن: «جۇڭگو مەن رەسەي ارميالارىنىڭ قاتىناسى جوعارى ورەدە جۇمىس جۇرگىزە بەرەدى». ول بىلاي دەدى: تاياۋ جىلداردان بەرى رەسەي مەن جۇڭگونىڭ اسكەري ىستەر سەلبەستىگى كۇن سايىن جاندانىپ كەلەدى، زورەكەرلىككە قارسى تۇرۋ جاعىندا رەسەي مەن جۇڭگو ورتاق مۇددەگە يە ٴارى وسى ٴۇشىن سەلبەستىكتى كۇشەيتۋى ٴتيىس.


    وڭتۇستىك افريكا ۆورت سيسۋرۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زەرتتەۋشىسى ەريك مانگۋي بىلاي دەدى: جۇڭگو دۇنيە ٴجۇزى حاۋىپسىزدىگىنە نەگىزگى قاتىسۋشى ەل، ارميانى قۇدىرەتتەندىرۋ--- زورەكەر بولۋ مەن ىرگە كەڭەيتۋ ٴۇشىن ەمەس، قايتا جۇڭگونىڭ مەملەكەت يەلىك ۇقىعىن، مەملەكەتتىڭ تۇتاستىعىن قورعاۋ ٴۇشىن قولداعان شاراسى. جۇڭگو ب م ۇ حاۋىپسىزدىك القالار كەڭەسىنىڭ تۇراقتى القا ەل ىشىندەگى بەيبىتشىلىكتى قورعاۋ قوسىنىن ەڭ كوپ جىبەرگەن مەملەكەت، بۇل جۇڭگونىڭ ٴىرى ەلدىك جاۋاپكەرشىلىگىن ايگىلەيدى.


    ەگيپەت كايرو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ساياسات عىلىمىنىڭ پروفەسسورى نۇرحان شەيح بىلاي دەدى: اق تىستى كىتاپتا جۇڭگونىڭ ىشكى ىسىنە كيلىگەتىن جانە جۇڭگونىڭ يەلىك ۇقىعىنا حاۋىپ توندىرەتىن بارلىق ارەكەتتەرگە، اسىرەسە تايۋان ماسەلەسىنە قارسى تۇرۋ باسا دارىپتەلدى. ول مىنانى اتاپ كورسەتتى: جۇڭگونىڭ اسكەري قاراجات شىعىسى ۇيلەسىمدى ٴارى قاجەتتى كولەمدە. جۇڭگونىڭ مەملەكەتتىڭ يەلىك ۇقىعى مەن تەڭىز-مۇحيت ۇقىق-مۇددەسىن قورعاۋ ٴۇشىن وسىزاماندانعان ارميا قۇرۋى بۇكىلدەي قاجەتتى.


    ليۆان جۇڭگو ماسەلەسى مامانى ماحامۇد لايا بىلاي دەدى: اق تىستى كىتاپتا جۇڭگونىڭ مەملەكەت قورعانىسىنىڭ نەگىزگى پرينسيپتەرى مەن ستراتەگيالىق باعىتتارى تانىستىرىلىپ، جۇڭگونىڭ اسكەري كۇش قۇرىلىمى ايقىن كورسەتىلدى، بۇل جۇڭگونىڭ باسشىلىق جىگىنىڭ سەنىمىن ايگىلەدى، سونىمەن بىرگە، جۇڭگو اسكەري كۇشىن كەيبىر ەلدەردىڭ ٴوز ساياساتىن اتقارۋدىڭ جانە نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ سويىلى ەمەس، قايتا ٴبىر ٴتۇرلى قورعانىس رەتىندە عانا بىلىنەدى.


    حانگو شەتەل ٴتىلى ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق ينستيتۋتىنىڭ باستىعى حۋاڭ شىحاۋ بىلاي دەدى: اق تىستى كىتاپتا ادامدى تاڭ قالدىراتىن ٴبىر ٴتۇيىن تايۋان ماسەلەسىن شەشۋدى دارىپتەۋى بولدى. تايۋان ماسەلەسى جۇڭگونىڭ ەڭ ٴتۇبىرلى وزەكتى مۇددەسى مەن يەلىك ۇقىعىنا سايادى، جۇڭگونىڭ ٴارقانداي جاعدايدا ودان شەگىنۋى مۇمكىن ەمەس. ٴارقانداي ٴبىر مەملەكەت جۇڭگونىڭ وسى مايدانىن تۇسىنۋى ٴتيىس. ول بىلاي دەدى: جۇڭگو قورعانۋ سيپاتىندىق قورعانىس ساياساتىن اتقارىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىن قۇرۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، دۇنيە ٴجۇزىنىڭ جاپپاي ٴۇن قوسۋىنا جانە قۇپتاۋىنا يە بولدى.