جارىس ءوتتى تاماشا، باۋراعان ەلدى جاڭاشا...
0
2016-02-24 08:40:00
|
كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى
|
جاۋاپتى رەداكتور :داۋىلبەك


    باعداۋلەت باتىربەك ۇلى، ەرسىنالى سۇلتان ۇلى 

    -اسسالاۋماعاليكۇم


    -ۋاعاليكۇسالام


    -وي اقساقال، بۇركىتىڭىزدى الىپ قايدا تارتتىڭىز؟


    -وي، بالام نەسىن ايتاسىڭ زامان جاقساردى. ءبىزدىڭ اۋىلدان شىققان جەكە كاسىپكەر ورىنتاي داۋلەت ۇلى دەيتىن ازاماتىمىز قۇسبەگىلەرگە سالبۋرىن سالتاناتى جاساتىپ، الامان بايگە، قىزقۋار ، بالۋان جارىسى، كوكپار تارتۋ سياقتى مول مازمۇندى ۇلىتتىق سالت –سانا قيمىلىن وتكىزىپ بەرەدى ەكەن دەگەن حاباردى ەستىپ ءبىر جاعى تاماشا كورەيىك، ەندى ءبىر جاعى جەتى قازىنامىزدىڭ ءبىرى قىران بۇركىتىڭ ونەرىن كورسەتەيىك دەپ سولاي تارتىپ بارامىز- دەدى قۇسبەگى قارت.


    بۇل 2016 – جىلى اقپاننىڭ 18 – كۇنى قۇلجا اۋدانى اۋليە اۋىلدىق پارتكوم، حالىق ۇكىمەتىنىڭ ءبىر تۇتاس ۇيىمداستىرۋىندا، وسى اۋىلدىڭ تۇلەگى ورىنتاي داۋلەت ۇلى مەن موڭعۇلكۇرە اۋدانىنىڭ تۇلەگى بەكبوسىن مۇتان ۇلى ەكەۋىنىڭ سەلبەسىپ قارجى شىعارۋىندا قۇلجا اۋدانى اۋليە اۋىلى قۇلىستى قىستاعىنىڭ كوركەم تاۋ بوكتەرى ارال تابيعي ات بايگە مايدانىندا وتكەن اتالمىش اۋىلدىڭ 2 – كەزەكتى اققار ۇستىندەگى «ات ءۇستى سالتاناتى» اتتى مادەني قيمىلى ەدى. بۇل قيمىلدىڭ مازمۇنى مول بولىپ بۇركىت سالۋ، بالۋان سالۋ، ات بايگە، قىز قۋار، كوكپار تارتۋ قاتارلى بەيزاتتىق ۇلىتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ اسىل جاۋقارلارى ەدى. بۇل جولعى جارىستى اۋىلدىق ۇگىت كەڭسەسىنىڭ باسشىلارى چىن فىڭ، قالامگەر، فوتوشى باعداۋلەت باتىربەك ۇلى باسقاردى. اۋليە اۋىلدىق باستاۋىش مەكتەپتىڭ وقىتۋشىسى، اسابا تىلەۋباي قيسا ۇلى ولەڭمەن ورىپ، مادەني قيمىلدىڭ مەرەيىن اسىردى. وسى رەتكى جارىستىڭ باستالۋ ءسوزىن العان اۋليە اۋىلىنىڭ باستىعى سەرىك احات ۇلى: «اۋىلىمىز اۋدان كولەمىندە قازاق ۇلتى ءجيى قونىستاعان 5 اكىمشىلىك قىستاق، 17 مىڭ جان سانى بار قازاق ۇلتى 90 پايىزىن يەلەيتىن قازاق اۋىلداردىڭ ءبىرى. اۋىلىمىزدا ەجەلدەن كەلە جاتقان ۇلتتىق ءداستۇرىمىز ءالى دە ءوز جالعاسىمىن تاۋىپ كەلەدى. قادىرمەندى حالقىمنىڭ قۇس سالىپ، ات باپتاۋ، بالۋان سالۋ، قىز قۋار، كوكپار تارتۋ ونەرى بۇگىنگىدەي قارا ورمان حالىقتىڭ قىزعىندىلىعىن ءبىر كۇندە سۋىتا العان جوق. قايتا اۋىلدىق پارتكوم، ۇكىمەتتىڭ قولداۋىندا، اۋىلىمىزدىڭ تۇلەگى ورىنتاي داۋلەت ۇلى سىندى ۇلتجاندى، حالقىنىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىن جانىنداي كورەتىن ازاماتتاردىڭ قارجىلاي دەمەۋىندە بۇگىن ۇلتتىق ويىندارىمىزدى وزدىرعالى وتىرمىز. مەن اۋىلدىق پارتكوم، حالىق ۇكىمەتى اتىنان شاباندوزداردىڭ حالىقتىڭ رۋحاني مادەنيەتىن بايىتاتىن ۇلتتىق ويىندارىن ءتىپتى دە دامىتىپ ساۋلەلەندىرە تۇسەتىنىنە سەنەمىن»،- دەدى. وسىدان سوڭ قۇسبەگىلەر مەكەنى اتالاتىن قۇلىستى قىستاعىنداعى 16 قۇسبەگىنىڭ باسەكە جارىسى ءۇش بولەككە ءبولىنىپ ءجۇرىلدى. قۇستى قىزىلعا شاقىرۋ، تىرىگە (قويان) ءتۇسىرۋ، ساياتشىلاردىڭ قار ۇستىندەگى سالبۋرىنى سياقتى ناق مايدان سارالاۋشىلاردىڭ ءادىل ساراپتاۋىندا قۇس سالۋ ونەرىندە 5 قۇسبەگىگە بايگە بەرىلدى. مۇندا، اۋليە اۋىلى قۇلىستى قسىتاعىنداعى قۇسبەگى ادىلەت تەڭەلبەك ۇلى ات ابزەلدەرى، كيىم - كەشەك جاراسىمدىلىعى جانە قۇسىنىڭ قىراندىلعىمەن باسىمدىلىق تانىتىپ، باس بايگەنى ەنشىسىنە السا، تالاس، تۇرسىن قاتارلى 4 قۇسبەگى رەتى بويىنشا زاتتاي سيلىققا يە بولدى. ال، كۇنەس قورعاس، شاپشال، نىلقى قاتارلى كورشى، شالعاي اۋداندار مەن اۋليە، قاراعاش اۋىلدارىنان ۇكىلەنىپ كەلگەن 67 بايگە، تۇلپارلار 3 كيلومەتىرلىك ۇشقىر بايگە، 6 كيلومەتىرلىك قۇنان بايگە، 15 كيلومەترلىك الامان بايگە جارىسىندا ۇش توپ بويىنشا بايگەگە قوسىلىپ ءار توپتاعى 7 اتقا بايگە بەرىلىپ وتىردى. الامان بايگەدەن جالعىز قارا بولىپ كەلگەن قاراعاش اۋىلىنان كەلگەن تۇرعانبەك الىمبەك ۇلىنىڭ اتى ءبىرىنشى دارەجەلى جۇلدە 10 مىڭ يۋاندىق قۇنعا يە 150 تيىپتىك ەكى دوڭگەلەكتى موتوسەكىلدى جەڭىپ الىپ بۇكىل ەلدى جالىت قاراتتى. بۇل رەتكى وتكىزىلگەن جارىسقا ىلە وبلىستىق فوتوگرافياشىلار قوعامىنىڭ مۇشەلەرى مەن اقپارات مەديالارىنىڭ تىلشىلەرى جارىستىڭ جالپى بارىسىن ءار قىرىنان سۋرەتكە الدى. حانزۋ، ۇيعۇر، قازاق ۇلتىنان قۇرام تاپقان جۇزگە جۋىق فوتو سۋرەتشى، 7 مىڭعا جۋىق ءار ۇلت حالقىنان قۇرام تاپقان كورەرمەندەر قاتىناستى. وسى جارىسقا ارناۋلى كەلگەن شينجياڭ سۋرەتتى جۋرنالىنىڭ ورىنباسار رەداكتورى سەرىك نۇردىباي ۇلىنىڭ كەلۋى فوتو اۋەسكەرلەرىنە مول شابىت، فوتو ونەرىنە دەگەن قىزعىندىلىعىنا تاماشا اسەر سيلادى. فوتو اۋەسكەرى شاتتىق:«بۇرىن پوتو سۋرەتتەرىن كورىپ، اتىن ەستىپ جۇرگەن سەرىك اعانىڭ بۇگىنگى بۇركىت سالۋدان تارتقان سۋرەتتەرىن كورىپ ءبىزدىڭ ءالى دە وسى سالادا كوپ ەڭبەكتەنۋىمىزدىڭ، زەرتتەپ، زەردەلەۋىمىزدىڭ قاجەت ەكەنىن تۇسىندىم» دەدى. قۇس سالۋ اياقتالعاننان كەيىن بالۋان سالۋ جارىسى وزدىرىلدى. مۇندا، جالپى 8 بالۋان بەلدەسىپ، 3 دارەجە بويىنشا سيلاندى. جارىستىڭ بولارىنان بولادىسى قىزىق دەگەندەي، اسەرگە بولەنگەن ادامداردىڭ لەبىزىنەن – اق ۇعىنارىڭ انىق. بارلىعىمىز جارىس كورىپ، بالۋاندار كەزەككە شىعىپ ۇستاسا تۇسكەندە ايعايلاعان ەلدىڭ ايعايىنان جىگەرلەنگەن بالۋاندار ءبىرىن – ءبىرى الا الماي بەلدەسە تۇسكەن ساتتەردە، ەكى بالانىڭ اڭگىمەسى ويىمىزدى بۇرا بەردى. - مەنىڭ اتامدا كەزىندە بالۋان بولىپ كوپ مەدال الىپتى – دەدى اسەرلەنگەن 10 جاستار شاماسىنداعى قاراتورى بالاقاي.


    -وندا، سول مەدالدارىنان سەندەرگە بىردەن بەرگەن شىعار؟ - دەدى جانىنداعى قارا دومالاق اۋىل بالاسى. ول سۇراۋلى جانارىن قاداپ:


    -جوق، مەدالدى بەرە سالاتىن نارسە ەمەس. ونى وسىنداي بالۋاندىقتىڭ سان ءتۇرلى سايىسىنا ءتۇسىپ ءجۇرىپ، بوداۋ بەرىپ الاسىڭ. ول ەڭبەگىڭنىڭ جەمىسى،- دەدى ەكىلەنبەستەن. كوزىمە جاس ىركىلە قالدى. ءبىر اسەر بويىمدى شارپىپ ءوتتى. بالا كوڭىلىگە ەڭبەكتىڭ، ەرلىكتىڭ، باتىرلىقتىڭ تەگىن كەلمەيتىنىن تۇسىندىرە العان بۇگىنگى جارىسقا بارەكەلدى ايتىپ ەكەۋىنىڭدە ماڭدايىنان يسكەپ جىبەرگەنىمدى دە سەزبەي قالىپتىم.


    وسى جارىس بارىسىندا تاعى ءبىر اسەرلى اڭگىمەگە كۋا بولدىق. بۇگىنگى جارىسقا 100 دەن ارتىق فوتوشى كەلىپتى. ىشىندە جاسى 7

0-60 تى ەڭسەرىپ قالعانداردا بار ەكەن. كاسىپ ەتىپ ىستەپ جۇرگەندەرمەن اۋەس قىلىپ جۇرگەندەردى دە كەزدەستىردىك.. ەندى سونىڭ بىرەۋىنىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرەيىك. جاڭ فاميلالى ءبىر حانزۋ ازاماتى: «مەن بيىل 54 جاسقا شىقتىم. ءوزىم بانكە سالاسىندا ىستەيمىن. فوتوشىلىقپەن شۇعىلدانىپ سۋرەت تارتقانىما 15 جىلدان استى»، - دەدى. جارىس جايلى سۇراعانىمىزدا:


    -مەن وسى فوتو ونەرىمەن شۇعىلدانعاننان بەرى شينجياڭنىڭ جانە ىشكى ولكەنىڭ بىرنەشە جەرىنە بارىپ سۋرەت تارتتىم. كوبى ءبىر كورگەندە تارتىمدى بولعانىمەن، كەيىندەپ بارىپ ادەتتەگى سۋرەت جۇزىندە قالىپ قويدى. ال، قازاق ۇلتىنىڭ ات ءۇستى سالىت – سانا ءداستۇرلى مادەنيەت ونەرىنىڭ ءبىر ءتۇرلى سىرلى، تەرەڭ قاتپارلى ادامدى اسەرگە بولەپ كوپ ۇمىتىلىپ كەتپەيتىن ەرەكشىلىگى بار. بۇگىنگى ءساتتى شىققان تۋىندىڭدى كەلەسى جىلى وسى ۋاقىتتا كورسەڭىزدە وزىڭىزگە ءبىر ءتۇرلى شابىت سيلاپ تۇراتىندىعىمەن ەرەكشە قۇندى. سونداي تارتىمدىلىعى بولعاندىقتان دا وسى جەرگە ەلمەن قاتار كەلىپ پوتو تۋىندى جاراتىپ ءجۇرمىن – دەدى ءوز اسەرىن تۇيىندەي جەتكىزگەن ول.. ساياتشىلار مەكەنىندەگى ساياتشىلىق ونەرى دۇيىم جۇرتتى ايرىقشا اسەرگە بولەسە، «ەر قاناتى» ات بايگەسىنىڭ دۇبىرلى شابىسى، قىزىعى، بايگەگە جايداق شاپقان شاباندوزداردىڭ باتىلدىعى، باتىرلىعى قاپتاعان قالىڭ فوتوگرافتار مەن جارىستى تاماشالاۋعا كەلگەن 7 مىڭعا جۋىق كورەرمەندى ايرىقشا اسەرگە بولەدى. ءبارىن ايتتا، ءبىرىن ايت. بۇل رەتكى قازاقتىڭ ءداستۇرلى ويىندارىنىڭ تەرەڭ اسەرى جاقسىنىڭ سوزىندە، اپپاراتتىڭ كوزىندە قالدى.


    كەلەسى بەتتەن باستاپ وسى جولعى اۋليە اۋىلىنىڭ 2 – كەزەكتى اققار ۇستىندەگى «ات ءۇستى سالتاناتى» اتتى مادەني قيمىلىدان تۇسىرگەن پوتو تۋىندىلاردان كوركەم كارتينالاردى تاماشالايسىزدار. (فوتو سۋرەتتەرىن تۇسىرگەن: باعداۋلەت باتىربەك ۇلى )

129.jpg
125.jpg
未标题-1.jpg
121.jpg
未标题-1.jpg