ينفورماتسيا اشكەرەلەۋ: mzjubao@cnr.cn

وزەكتى ماقالالار

باس شۋجيعا ىلەسىپ ارميا تاريحىن ۇيرەنەيىك

来源:央广网     |责编:达吾力别克|     发布日期: 2020-07-31 17:31

 

تاريحتى اينا ەتىپ، بولاشاقتى تۇسپالداۋ丨باس شۋجيعا ىلەسىپ ارميا تاريحىن ۇيرەنەيىك 

 

 

 

1927 -جىلى 8- ايدىڭ 1- كۇنى 

 

نانچاڭ قالاسىندا اتىلعان مىلتىق داۋىسى ماقپال ءتۇننىڭ تىنىشتىعىن بۇزدى.

 

سونىمەن، جۇڭحۋا ۇلتى ءۇشىن كۇرەسۋگە انت ەتكەن قوسىن دۇنيەگە كەلدى. 

 

جۇڭگو حالقى قارا تۇنەكتەن توڭكەرىستىڭ ءۇمىت جىلتىن بايقادى.

 

ميحناتتى جاعدايدان قايراتتانا العا ۇمتىلاتىن كۇش قايراتقا كوز جەتكىزدى. 

 

جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ دەربەس باسشىلىعىنداعى حالىق ارمياسى العاش قۇرىلعان كۇننەن باستاپ -اق جۇڭگو حالقىنىڭ باقىتىن كوزدەدى، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ گۇلدەنۋ جولىن قاراستىردى ، الىس ساپارعا اتتانىپ، قاجىماي-تالماي ىزدەندى.

ءۇمىتتىڭ رەڭى 

ەگەر «ءۇمىتتىڭ» رەڭى بولسا، ءسوزسىز قىزىل ءتۇستى بولار ەدى. سول كەزدەگى ادامدار جونىنەن العاندا، ونىڭ تاعى ءبىر ەسىمى «قىزىل گالستۋكتى ارميا» بولاتىن. 

 

1927-جىلى 8-ايدىڭ 1-كۇنى، تۇنگى ساعات 2 دە كوتەرىلىس ارمياسى ارەكەتتەنۋگە ساقاداي ساي تۇردى. ول كەزدە قارسىلاسقان ەكى جاق تا گومينداڭ توڭكەرىستىك ارمياسىنا تاۋەلدى بولىپ، بىردەي اسكەري كيىم كيىنگەن بولاتىن. جاۋ جاقپەن پارىقتالۋ ءۇشىن، كوتەرىلىس ارمياسىنىڭ ساربازدارى سول جاق بىلەگىنە اق ورامال بايلاپ، كەۋدەسىنە قىزىل گالستۋك تاقتى. سول سەبەپتى حالىق بۇقاراسى ولاردى جاقىن تارتىپ «قىزىل گالستۋكتى ارميا» دەپ اتاپ كەتتى. 

 

نانچاڭ كوتەرىلىسى گومينداڭ كەرتارتپاشىلارىنا قارۋلى كۇشپەن قارسى تۇرۋدىڭ العاشقى وعىن اتتى. كۇزگى جيىن-تەرىن كوتەرىلىسىمەن، گۋاڭجوۋ كوتەرىلىسىمەن جانە باسقا رايوندارداعى قارۋلى كوتەرىلىسپەن بىرگە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ توڭكەرىستىك سوعىسقا دەربەس باسشىلىق ەتۋىنىڭ بەلگىسى بولدى، حالىق ارمياسى قۇرىلعان ساتتەن باستاپ، توڭكەرىستىك گەن دە وسى ارميانىڭ قانىنا ءسىڭىپ كەتتى.

 

باس شۋجي شي جينپيڭ جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جينالىسىندا:

 

«سول كەزدەن باستاپ، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىنداعى حالىق ارمياسى جۇڭگو حالقىنىڭ ازاتتىعىن، باقىتىن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن، گۇلدەنۋىن كوزدەيتىن تاريحي تاسقىنعا ەرلىكپەن ات سالىسىپ، جۇڭگو حالقىنىڭ جانە جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ تاعدىرىمەن بىتە قايناسىپ كەتتى»،-دەدى.

گۋتيان ارميا رۋحىن سومدادى 

1929-جىلى 12-ايدىڭ 28، 29-كۇندەرى، قىستىڭ قاقاعان ايازىندا فۋجيان ولكەسى گۋتيان قالاشىعى شيبەي قىستاعىنداعى لياۋ اۋلەتى بۇتحاناسىنىڭ ۇلكەن زالىندا قىزۋ دا سالتاناتتى ءماجىلىس ورنالاستىرىلدى. ماۋ زىدۇڭ، جۋ دى قاتارلىلار جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قىزىل ارميا 4-كورپۋسىنىڭ 9- قۇرىلتايىن باسقارىپ اشتى، بۇل ءماجىلىس تاريحتا گۋتيان ءماجىلىسى دەپ اتالدى.   

 

سول كەزدە قىزىل ارميا اۋىل-قىستاق پارتيزاندىق سوعىس جاعدايىندا تۇرعان ەدى، قوسىننىڭ نەگىزگى تۇلعاسى ديقاندار بولاتىن، ديقاندار مەن ۇساق بۇرجۋازيادان شىققان پارتيا مۇشەلەرى كوپ ساندى ۇستايتىن. وسىنداي شارت-جاعدايدا پارتيا ىشىندەگى جانە ارمياداعى پرولەتارياتقا جات يدەيالاردى قالاي جويۋ؟ پارتيانى پرولەتاريات باسشىلىعىنداعى جاڭاشا حالىق ارمياسى ەتىپ قۇرىپ شىعۋ ماسەلەسى شۇعىل شەشۋگە ءتيىستى ءتۇبىرلى ماسەلەگە اينالدى. 

 

گۋتيان ءماجىلىسىنىڭ قارار جوباسى كوممۋنيستەردىڭ شەشىمى ەدى. ماجىلىستە نانچاڭ كوتەرىلىسىنەن بەرگى ارميا قۇرۋ، پارتيا قۇرۋ تاجىريبەلەرى قورتىندىلاندى. حالىق ارمياسى قۇرىلىسىنىڭ نەگىزگى پرينسيپى تۇراقتاندىرىلدى، ونىڭ وزەكتى مازمۇنى «مىلتىق پارتياعا ەمەس، پارتيا مىلتىققا قولباسشىلىق ەتەدى» دەگەن پرينسىپ بولىپ، پارتيانىڭ قىزىل ارمياعا بۇكىلدەي باسشىلىق ەتەتىندىگى قايتالاي دارىپتەلدى، سونىمەن قاتار، قىزىل ارميانىڭ سيپاتى، ماقساتى جانە مىندەتى قاتارلىلار ايقىندالدى. گۋتيان ماجىلىسىنەن باستاپ، جۇڭگو توڭكەرىسىنىڭ جاڭا جولى اشىلدى.  ۇشقىننان جالىن قاۋلاپ، السىزدەن قۇدىرەتتەنۋگە بەت الىپ، جەڭىستەن جەڭىسكە قول جەتكىزدى. 

 

2014 ـ جىلى 10 ـ ايدىڭ 30 ـ كۇنى، شي جينپيڭ گۋتيانداعى بۇكىل ارميانىڭ ساياسي قىزمەت ءماجىلىسىن ءوزى تىكەلەي باسقارىپ اشىپ، ارميانىڭ 400 دەن استام جوعارى دارەجەلى كادرىن باستاپ گۋتيانعا قادام تاستادى. ول بىلاي دەپ باسا دارىپتەدى: «بۇكىل ارميانىڭ ساياسي ورگان جانە ساياسي كادىرلار قوسىنى قۇرىلىسىن مىقتى ۇستاپ، ساياسي تانىمدى، شەپ تانىمىن، جالپى جاعداي تانىمىن كۇشەيتىپ، اسكەري ىستەر بىلىمدەرىن، قولباسشىلىق بىلىمدەرىن جانە عىلىم-تەحنيكانى قۇلشىنا ۇيرەنىپ، پارتياعا ادال، نازاردى سوعىس جۇرگىزۋگە شوعىرلاندىراتىن، ستيلى، وبرازى تاماشا ساياسي ورگان جانە ساياسي كادرلار قوسىنىن قۇرۋعا قۇلشىنايىق».

ازاتتىق دابىلى 

ابدەن سارعايىپ توزىپ كەتكەن جۇمىس قولدانباسى، ءبىر توڭكەرىستىك قاھارماننىڭ ومىرلىك مۇرات-سەنىم ارقالاپ العا باسۋىنا دەم بەرىپ، ۇلى مۇراتتىڭ استارىنداعى شىن پەيىلگە كۋا بولدى.

 

قولدانبانىڭ يەسى ما رىنشيڭ. ول شىعىس سولتۇستىك دەموكراتيالىق بىرىككەن ارمياسى لياۋنيڭ جيلين كولونناسى دەربەس 1-ديۆيزياسىنىڭ باستىعى، سونداي-اق سىپيڭ شايقاسىندا قۇربان بولعان ەڭ جوعارى قولباسشى.

 

وتاندى، حالىقتى قۇتقارۋدىڭ جولىن ىزدەگەن ما رىنشيڭ سولتۇستىككە جورىق شايقاسىنا قاتىناسىپ، گومينداڭ ارمياسىنىڭ ورتا دارەجەلى وفيتسەرى مەن ديۆيزيانىڭ شتاپ باستىعى بولادى. 18-قىركۇيەك ۋاقيعاسىنان كەيىن، جاپون شاپقىنشىلىعىنا ۇشىراپ، مەملەكەت تەريتورياسى قولدان كەتىپ، حالىق كۇيزەلەدى، كوممۋنيستىك پارتيا عانا جۇڭگونى قۇتقارا الاتىندىعىن بىرتىندەپ سەزىنگەن ول 1938-جىلى ادىلەت جولىندا ەشتەڭەدەن تايىنباستان جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنا كىرەدى. ول ەستەلىگىندە بىلاي دەپ جازدى: «سودان باستاپ پارتيامىزدىڭ تىكەلەي باسشىلىعىندا تۇرمىس كەشىردىم، ەگەر ءبىر كوممۋنيزمگە تابىنۋشى وسى ۇيىمعا قاتىناسپاسا، كوممۋنيستىك پارتيانىڭ باسشىلىعىندا قيمىل جۇرگىزبەسە، وندا ول بوس قيالشىل بولعانى نەمەسە ورايشىل بىرەۋ بولعانى».

 

جاپون شاپقىنشىلارىنا قارسى سوعىس جەڭىسكە جەتكەننەن كەيىن، ما رىنشيڭ اسكەري بولىممەن بىرگە شىعىس سولتۇستىككە كەلىپ، لياۋنيڭ، جيلين سوعىس مايدانىندا تالاي رەت ەڭبەك ءسىڭىردى. قىزمەت قولدانباسىنا ما رىنشيڭنىڭ سول كەزدەگى قىزمەت احۋالى ەستەلىككە الىنعان بولاتىن. ونىڭ ىشىندە قامال الۋ تاكتيكاسىن زەرتتەۋدەگى اسەرى، دەن قويا سىزعان سوعىس قاريتاسى، جاۋعا توسقاۋىلداپ سوققى بەرەتىن جازىقتىق قاريتاسى سىياقتىلاردان تىس 141 كادردىڭ اتى، كەلىپ شىعۋى، مادەنيەت ورەسى، مىنەز-قۇلقى سياقتى جەكە ادامنىڭ جاعدايى دا ەستەلىككە الىنعان. ما رىنشيڭ «كادرلاردىڭ ناقتى قىزمەتى ارميانى ءسۇيۋ»،-دەپ ۇنەمى ايتاتىن. قىزمەت بارىسىندا ول اسكەرلەردەن شەبەر پايدالانىپ، اسكەري بولىمدەرگە قىرۋار تاڭداۋلى كادر تاربيەلەپ بەردى.

 

1947-جىلى 6-ايدا، ول سىپيڭ قامال الۋ شايقاسىنا قاتىناسىپ، جاۋىنگەرلەردى باستاپ اتوي سالىپ، جاۋدىڭ ءبىرىنشى قورعانىس شەبىن تالقاندادى. 6-ايدىڭ 23-كۇنى، كەشتە ديۆيزيانىڭ اقلشىسىمەن شايقاس جاعدايىنا تالداۋ جاساپ جاتقاندا، گرانات وعىنىڭ جارىقشاعى دارىعان ول باقىتقا قارسى قۇربان بولدى. ال وسىدان بۇرىن، ما رىنشيڭنىڭ ۇلى اكەسىنەن بۇرىن جاپون باسقىنشىلارىنا قارسى الدىڭعى شەپتە قۇربان بولعان ەدى. ول پارتياعا ەشقانداي تالاپ ايتقان جوق، بارلىعىن پارتياعا ارنادى.

 

 

7-ايدىڭ 22-كۇنى تۇستەن كەيىن، باس شۋجي شي جينپيڭ سىپيڭ شايقاسى ەسكەرتكىش سارايىنا كەلىپ، قاھارمان قۇرباندار زالىن ەكسكۋرسيالاعاننان كەيىن، تەبىرەنە بىلاي دەدى: «ۇلى ىستەردى جاراتۋ قيىن، ونى ساقتاۋ ءتىپتى دە قيىن. جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسى قۇرعان سوتسياليزم ۇلى ءىسىن ۇرپاقتان ـ ۇرپاققا جالعاستىرۋىمىز كەرەك. 

 

باتپاقتان داڭعىل جول اشتى 

 

«كوپ ەل بىرىگىپ جاساۋدان» سوۆەت وداعىنا ەلىكتەۋگە، ودان دەربەس جاڭالىق جاراتۋعا دەيىن، جۇڭگو تانكىسى لاي بالشىقتان داڭعىل جول اشىپ، قۇرلىق ارمياسىنىڭ اۋىر قارۋ-جاراعىنىڭ قۇدىرەتتەنۋ جولىن اشتى.

 

«ارداگەر» تۇرپاتتى تانكى 

 

1945-جىلى 11-ايدا، حالىق ارمياسى شىنياڭداعى جاپونيا كانتون ارمياسىنىڭ تانكى زاۆودىنان جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسىنىڭ ساۋىتتى اسكەرلەرى تاريحىنداعى تۇڭعىش تانكىنى قولعا ءتۇسىردى. 75 جىلدىڭ الدىندا، ارميامىز ءدال وسى توزىعى جەتكەن «ەسكى تانكىگە» سۇيەنىپ، شىعىس سولتۇستىكتەگى يان-ان زەڭبىرەكشىلەر مەكتەبىندە تۇڭعىش تانكى قوسىنىن قۇردى. ازاتتىق سوعىستا تالاي رەت ەڭبەك سىڭىرگەن بۇل تانكى «ارداگەر» دەپ اتالدى. ەل ىرگەسىن قالاعان كەزدە، «ارداگەر» تانكىسى سەركە بولىپ، سوعىس ماشينالار شەبىن باستاپ پاراتتان ءوتىپ، جاڭا جۇڭگونىڭ كۇش-قۋاتىن ايگىلەدى. 

 

215 ءنومىرلى جاۋجۇرەك تانكى 

 

جاڭا جۇڭگو قۇرىلعاننان بەرى، جۇڭگونىڭ ساۋىتتى اسكەرلەرى جابدىقتالعان تانكى كوبىنەسە جاۋدان ولجالاعان جاپونشا، انگلياشا، امەريكاشا تيۆتەگى تانكىلەر بولىپ، جۇيەسى كۇردەلى، باپتاۋ قيىن ەدى. جۇڭگونىڭ ساۋىتتى قوسىندارىن جۇيەلەندىرۋ ءۇشىن، ارميا 1950-جىلدان باستاپ سوۆەت وداعىنىڭ  T-34 تيۆتى تانكىسىن قۇرىلىمدىق تۇردە يمپورت ەتتى. جۇڭگو حالىق ەرىكتىلەر ارمياسىنىڭ T-34 تانكىسى كوپتەگەن سوعىس كەرەمەتتەرىن جاراتتى. اسىرەسە 215 ءنومىرلى جاۋ جۇرەك تانكىسى چاۋشيان سوعىس مايدانىندا تالاي رەت ەرەكشە ەڭبەك كورسەتىپ، جاۋ ارمياسىنىڭ 5 اۋىر تۇرپاتتى تانكىسىن، 9 مينومەتىن، ءبىر اۆتوموبيلىن، ءبىر تانكىسىن جامساتىپ، 26 اكوپتى، ءبىر جەر استى جولىن جانە قولباسشىلىق ورنىن تالقانداپ، 7 رەت سەلبەسىپ سوعىس جۇرگىزۋ مىندەتىن ءساتتى ورىندادى.

 

جۇڭگو جاساعان 59 تۇرپاتتى تانكى

 

1959-جىلعى مەملەكەت مەرەكەسىنىڭ 10 جىلدىعىنا ارنالعان اسكەري پارات سالتىندا، 59 تۇرپاتتى تانكى تۇڭعىش رەت اشىق بوي كورسەتتى، ونىڭ جارىققا شىعۋى جۇڭگونىڭ تانكىنى وندىرە الماۋ تاريحىن اياقتاتتى. 59 تۇرپاتتى تانكى كۇشتى وت كۇشىمەن قورعانۋ قابىلەتىنە جانە يكەمدىلىگىنە يە بولىپ، دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇردى، وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىنا دەيىن ازاتتىق ارميانىڭ نەگىزگى تانكىسى بولدى.

 

99A  تۇرپاتتى سوعىس تانكىسى جانە 15 تۇرپاتتى جەڭىل تانكى

 

21-عاسىرعا قادام تاستاعاننان كەيىن، ەلىمىز 99A  تۇرپاتتى تانكى ۋاكىلدىك ەتكەن وزىق تانكى تۇرلەرىن دەربەس زەرتتەپ جاسادى جانە توپ-توبىمەن قۇراستىردى.  جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 70 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ اسكەري پارات سالتىندا، 99A  تۇرپاتتى سوعىس تانكىسى جانە جاڭادان بوي كورسەتكەن 15 تۇرپاتتى جەڭىل تانكى «جەبە ءپىشىندى» شەپ قالىپتاستىرىپ، «قۇرلىق سوعىسى پاتشاسى» سىندى ايباتتى بەينەمەن ساحناعا شىقتى. جوقتان بارعا دەيىنگى، «ەسكىدەن» «جاڭاعا» دەيىنگى تانكى جاساۋ سالاسىنداعى سارا جول جۇڭگونىڭ مەملەكەت قورعانىسى عىلىم-تەحنيكا ونەركاسىبىنىڭ دامۋى مەن ارميا قۇرىلىسىنىڭ شۇعىلالى ساپارىنىڭ سيمۆولى.

 

جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان جينالىستا، شي جينپيڭ بىلاي دەدى:  حالىق ارمياسى بۇرىنعى جالاڭ ارميا تۇرىندەگى ارميادان دامىپ، ءارقايسى ارميا بىرىككەن قۇدىرەتتى ارمياعا اينالدى. بۇرىنعى «كۇرىش پەن مىلتىقتى» قارۋ عىپ ۇستاعان قوسىننان مەحانيكالاندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرعان، ينفورماتسيالاندىرۋ قادامى شاپشاڭ قۇدىرەتتى ارمياعا اينالدى. 

1-تامىز نانچاڭ كوتەرىلىسىن باستاۋ العان حالىق ارمياسى جيڭگاڭشان شايقاسىن جۇرگىزىپ، ۇزاق جورىقتى باسىپ ءوتىپ، جاپون باسقىنشىلارىنا قارسى سوعىس، ازاتتىق سوعىس، امەريكا جيھانگەرلىگىنە قارسى تۇرىپ، چاۋشيانعا كومەك بەرۋ سوعىستارىن باستان وتكەردى.

 

اعا بۋىن ارداگەرلەر الماعايىپ كەزەڭدەردى ارتقا تاستاپ، قان توگىپ، قۇرباندىق بەرۋ ارقىلى توڭكەرىستە جەڭىسكە جەتۋدىڭ داڭعىل جولىن اشتى.

 

ارميا قۇرىلعان 93 جىلدان بەرى، حالىق ارمياسىنىڭ اۋەلگى ماقساتى مەن بورىشى وزگەرگەن جوق. «حالىق ءۇشىن قىزمەت ىستەۋ» — ولاردىڭ ەڭ بەرىك سەرتى  بولدى.

ىندەت مەڭدەگەن جاعدايدا، ولار اعىنعا قارسى جۇزىپ، قايسارلىق تانىتسا، دۇلەي تاسقىنعا كەۋدە كەرە قارسى اتتاندى. 

 

ولاردىڭ قيىندىققا قارسى اتتانىپ، جۇڭگو حالىق ازاتتىق ارمياسى باستان-اياق حالىق ەڭ قاجەت ەتكەن جەرلەردە بوي كورسەتۋدە. 

 

باتىرلار جىرى جالعاسا بەرەدى، قاھارماندىق رۋح جالىنداي تۇسەدى.

 

اۋدارعان: شالقار قازەز ۇلى 

    中央广播电视总台 央广网 版权所有

    باس شۋجيعا ىلەسىپ ارميا تاريحىن ۇيرەنەيىك

    鉴往知来丨跟着习主席学军史